Ostre zapalenie trzuski

Jedna z częściej występujących chorób związanych z przewlekłym nadużywaniem alkoholu. Do innych przyczyn powstania takiego stanu zapalnego jest używanie niektórych leków, bulimia, mutacje genów aktywizujących wydzielanie enzymów trzustkowych, hiperlipidemia, czyli zaburzenia gospodarki lipidowej takiej jak cholesterol i trój glicerydy. Poważne urazy jamy brzusznej mogą prowadzić do choroby trzustki oraz najczęstszych przyczyn tj. kamica żółciową. Niekiedy nie można ustalić przyczyny powstania OZT, wówczas opisuje się to jako samoistne, czyli idiopatyczne ostre zapalenie trzustki.

Choroba ta w przebiegu jest bardzo uciążliwa i bolesna, polega na samotrawieniu się trzustki, prowadząc do dużych uszkodzeń. Enzymy trawią również ściany i naczynia krwionośne sąsiadujących organów, prowadząc do perforacji, czyli przedziurawienia. Prowadzić to może do wielonarządowego stanu zapalnego podobnego do sepsy. Trzustka jest narządem endokrynnym, produkującym sok trzustkowy oraz hormony:

Insulinę kontrolującą poziom glukozy we krwi

Glukagon podnoszący poziom glukozy z zapasów magazynowanych w wątrobie

Somatostatynę hamującą wydzielanie hormonów

Sok trzustkowy odprowadzany jest do dwunastnicy, w której bierze udział w trawieniu tłuszczy oraz białka z pożywienia. Uporczywy ból zlokalizowany w nadbrzuszu, pojawiający się nagle, przybierający na sile z biegiem czasu. Może promieniować do pleców,dając mylne objawy innych chorób takie jak zawał mięśnia sercowego czy kolki nerkowej, a nawet rozwarstwienie się aorty. Ból lokalizuje się najczęściej w lewym i środkowych nadbrzuszu, czyli anatomicznym umiejscowieniu narządu, ale może pojawiać się również po stronie prawej myląc badającego poprzez objawy chorób wątroby i dróg żółciowych. Objawom mogą towarzyszyć nudności, wymioty treścią pokarmową, biegunka i gorączka. Często objawy nie są dramatyczne i dają złudne wrażenie, że mogą być spowodowane błędem dietetycznym. W konsekwencji powoli prowadzą do destrukcji trzustki i okolicznych narządów. Obrzmiała trzustka uciska na drogi żółciowe. Taka sytuacja prowadzi do sytuacji gdzie pacjent trafia do szpitala w ostrym stanie, niebezpiecznym dla życia i zdrowia.

Łagodne OZT leczone jest poprzez kilkudniową głodówkę, zapalenie spowodowane kamicą leczy się poprzez usunięcie operacyjne pęcherzyka żółciowego. Ciężka postać OZT leczona jest głodówką, żywieniem pozajelitowym, lekami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi, często wdrażana jest antybiotykoterapia, leczenie powikłań około narządowych, oraz na intensywnym nawadnianiu pacjenta. W ekstremalnych sytuacjach konieczna jest operacja trzustki.

Po wyleczeniu OZT trzustka jest zniszczona i często wymaga stosowania insuliny i enzymów trzustkowych w formie farmakologicznej. Śmiertelność tej choroby wynosi, aż 10%, czyli bardzo dużo w dobie dzisiejszego postępu medycyny.